Thông điệp ngẫu nhiên dành cho bạn. Hãy lắng nghe điều vũ trụ muốn gửi đến bạn ngay lúc này. Chọn 1 tụ mà bạn cảm thấy thu hút nhất và đó chính là tính cách của bạn:

 Tụ 1: “Bạn khao khát việc được người khác yêu mến và ngưỡng mộ.”

 Tụ 2: “Bạn có xu hướng hay tự chỉ trích bản thân.”

 Tụ 3: “Bạn cho rằng mình là một người biết suy nghĩ độc lập và sẽ không bao giờ tin vào những lập luận thiếu căn cứ xác đáng.”

 Tụ 4: “Đôi khi bạn không biết liệu mình đã đưa ra những quyết định chính xác hay chưa.”

.

.

.

Nghe quen không?

Nếu bạn vừa đọc vừa gật đầu thì… xin chúc mừng, bạn vừa rơi vào hiệu ứng Barnum đó!

       Hiệu ứng Barnum là gì?

      “Hiệu ứng Barnum” là hiện tượng tâm lý khi ta tin rằng một mô tả tích cực chỉ đúng với mình, nhưng thật ra lại đúng với số đông. Hiệu ứng này là một loại thiên kiến xác nhận (cognitive biases), được đặt tên theo Phineas T. Barnum, một nghệ sĩ xiếc nổi tiếng thế kỷ 19, người đã sử dụng những lời khen ngợi chung chung để thu hút khách hàng. Nó còn được gọi là Hiệu ứng Forer vì đã được chứng thực bởi nhà tâm lý học người Mỹ Bertram R. Forer qua một thí nghiệm.

 

       Cùng tìm hiểu về thí nghiệm thú vị trên nhé

      Thí nghiệm được thực hiện trong lớp Tâm lý học đại cương để chứng minh con người dễ tin vào các mô tả tính cách chung chung. 39 sinh viên hoàn thành bảng khảo sát DIB và nhận được các bản đánh giá giống hệt nhau, dù họ tin đó là kết quả cá nhân. Kết quả, gần như cả lớp đều xác nhận bản mô tả rất chính xác với điểm trung bình đạt 4,26/5. Khi sự thật được tiết lộ, sinh viên nhận ra mình đã bị "đánh lừa", minh họa rõ nét cho sự cả tin và hiệu ứng Forer.

 

       Kết quả thế nào?

       Từ nghiên cứu này, Forer đã đưa ra những cảnh báo rất đáng suy ngẫm. Trước hết, con người vốn khá… cả tin: chúng ta dễ dàng chấp nhận những lời nhận xét về bản thân, miễn là chúng đủ mơ hồ và chạm đúng vào điều ta muốn tin. Bên cạnh đó, nghiên cứu cũng gióng lên hồi chuông cảnh báo về sự nguy hiểm của các “nhà chẩn đoán giả danh”. Chỉ cần sử dụng những câu khẳng định chung chung kiểu Barnum, các thầy bói hay những bài trắc nghiệm thiếu cơ sở khoa học vẫn có thể khiến người khác tin tưởng tuyệt đối rằng mình đã được “đọc vị” chính xác.

 

       Hiệu ứng Barnum nhắc học sinh: đừng để vài câu nói mơ hồ quyết định cách bạn nhìn nhận bản thân.

 

       Còn bạn thì sao?

       Bạn đã từng “trúng tim đen” với mấy bài bói toán kiểu này chưa? Comment phía dưới điểm danh với chúng mình nào 

 

Forer, B. R. (1949). The fallacy of personal validation: a classroom demonstration of gullibility. The Journal of Abnormal and Social Psychology, 44(1), 118–123. https://doi.org/10.1037/h0059240

Psyme. (2024, November 13). Hiệu ứng Barnum – Sự thật thú vị về cách ta nhận thức bản thân. https://psyme.org/timhieuhieuungbarnum/